Bir arkadaşım  evladını kayak kazasında kaybettiğinde aklıma bu soru gelmişti.

Taziyeye gittiğimde de bir türlü  edememiştim, 17 yaşında, hayatının baharındaki bir  vefat ederken bizim yaşıyor olmamız ayıp gelmişti nedense bana.

, inancına sarılarak acıya dayanabiliyordu elbette.

Oğlunu bir kazada kaybeden anneyi canlandırdığı Rabbit Hole filminde Nicole Kidman, kendisini “Tanrı oğlunu melek   aldı’’ diyerek teselli etmeye çalışan bir çifti, ‘’Tanrı neden kendine  bir melek yapmadı’’ diye azarlıyordu. Annesi ile Tanrı’nın kararları üzerine tartıştığı bir  de vardı.

Hepimizin acıyla mücadelede  bir yöntemi var.

 inanç, özellikle de Tanrı’ya olan inanç bu mücadelenin en  dayanaklarından biri.

Elbette insanoğlu  acıyla mücadele etmek  inanmaz, inanmak bir anlamda paylaşmaktır.

The Wall Street’in Cumartesi günkü sayısında “Ateistler İçin Din” kitabından uzun bir alıntı yayınlandı.

Alain de Button’un “İnançsızların kullanımı  bir rehber” alt başlıklı eseri Batı’da  bir yankı uyandırdı.

Button’un da vurguladığı gibi, çoğumuz modern hayatın rekabet koşulları karşısında çaresiziz. Modernitenin kaybettirdiklerinin başında ise bir topluluğa aidiyet duygusu geliyor.

Yaşlanma veya geride kalmış bir  çağa hasret duygusunun ifadesi  sık sık çocukluğumun Eşrefpaşa’sının komşuluk ilişkilerine atıf yapıyorum.

Eşrefpaşalılık önemliydi, komşuluk açısından, değerler açısından ve elbette aidiyet açısından.

Hafta sonu denize mahallece giderdik,  üzerleri kapı önlerinde oturur çekirdek yerken babalarımız rakılarını yudumlar, annelerimiz cevizli çaylarını içerdi.

Arada kavga da ederdik ama komşunun zor anında yanında biterdik.

Ekmek parası derdi herkesi bir yana savururken bu mahalleyi ve kültürünü bitirdi.

Yepyeni bir kültür yerini aldı eskinin, her koyunun  başından asıldığı bir kültür.

Buna bir de dinin baskı altına alınması süreci eklendi.

İnsanlar, özellikle  kente göç edenler, kendilerini yalnız ve çaresiz hissettiler.

 cemaat dediğimiz olgu devreye girdi aslında,  ne iş yaptıklarından  insan kimliğiyle ilgilenen cemaatler, devletin ve modern toplumun yapayalnız bıraktığı insana bir çıkış kapısı buldu.

Cemaatte insanlar yalnız olmadıklarını fark ettiler.

Botton buna restoran ile Hıristiyanlığın 364’e  süren İsa’yı anmaya yönelik yemeklerini kıyaslayarak örnek veriyor. İsa’yı anmak  bir araya gelen Hıristiyanlar, Son Yemeği anarken İsa’ya ve birbirlerine olan bağlılıklarını yenilerlermiş. 364 yılında yemekte aşırılığa kaçılmaya başlandığı gerekçesiyle kaldırılmış bu yemekler.

Bugün yine restoranlarda bir araya geliyor insanlar ama birbirine değmeden, konuşmadan. Birbirimizle ilgilenmekten belki de  sıkça aynı mekanda bir araya geldiğimiz insanlara vermiyoruz eğer bir işimiz düşmemişse...

Cemaatler ise böyle değil, insanların birbirine dokunduğu yerler oralar.

O yüzden siyaseti, iktidarı çokça tartıştığımız şu günlerde insanların sahip oldukları ender sivil örgütlenmelerden birini karalamaktan kaçınmakta  var gibi geliyor bana.

Evet, cemaat ve  iki ayrı örgütlenmedir ama birinin varlığı diğerinin yok olmasına bağlı değildir.

Aslında dayanışma anlamında cemaatin zayıflaması, askeri vesayetten tam kurtulamamış ülkeler  sivil siyasetin de zayıflamasıyla eşanlamlı olabilir.

Türkiye yargı gibi, siyasetin de kendini dokunulmaz, sorgulanmaz kabul ettiği bir dönemden geçiyor.

Her şeyi birlikte öğreniyoruz. O yüzden yaşadığımız deneyimden korkmamak .